Jazda konna w terenie: zasady, koń na drodze i jazda po lesie

Kto może jechać konno w teren?

W teren jedzie jeździec, który opanował podstawy dosiadu ujeżdżeniowego i półsiadu oraz pewnie działa pomocami. Tak ujmuje to wykaz pytań PZJ na brązową odznakę. Jeśli pewnie czujesz się tylko na ujeżdżalni, pierwsze wyjazdy rób stępem i z instruktorem.

Na drogi publiczne wyjeżdżają tylko jeźdźcy, którzy znają zasady ruchu drogowego, i konie oswojone z ruchem pojazdów. Przepisy dokładają do tego granicę wieku, o której piszemy niżej.

Jak przygotować się do jazdy w terenie?

Zakładasz kask albo toczek z atestem, buty sięgające za kostkę, z płaskim obcasem i gładką podeszwą oraz przylegającą kurtkę. Kamizelka ochronna jest według PZJ zalecana przy skokach, także w terenie, a w krosie WKKW obowiązkowa. Jeśli planujesz skakać naturalne przeszkody, zakładasz ją.

Na każdy wyjazd bierzesz telefon, żeby w razie potrzeby szybko wezwać pomoc. British Horse Society radzi sprawdzić, czy jest naładowany, powiedzieć komuś, dokąd jedziesz i kiedy wrócisz, ubrać odblaski na siebie i na konia oraz założyć kantar pod ogłowie z uwiązem przypiętym do siodła, gdyby trzeba było prowadzić konia w ręku.

Gdy wyjazd może się przeciągnąć do zmroku, PZJ zaleca latarki z białym światłem do przodu i czerwonym do tyłu, mocowane na lewej łydce albo lewym ramieniu, oraz odblaski na sprzęcie i ubraniu. Pamiętaj jednak, że po drodze o twardej nawierzchni w okresie niedostatecznej widoczności nie wolno jechać wierzchem wcale.

Jazda konna w terenie: zasady jazdy w grupie

W zastępie nie wyprzedzasz jeźdźca czołowego, jedziesz jego śladem i tym samym chodem, a od konia przed sobą trzymasz co najmniej 3 metry. Prowadzący często wydaje polecenia ręką, więc cały czas go obserwujesz.

Drogę publiczną zastęp przekracza jednocześnie, na sygnał prowadzącego: wszyscy wjeżdżają prostopadle na jezdnię i najkrótszą drogą przejeżdżają na przeciwne pobocze. Nie robi się tego na zakręcie ani przed wzniesieniem i za nim, a przy mgle i o zmierzchu zachowuje się szczególną ostrożność. Cały zastęp musi znaleźć się po tej samej stronie: koń, który zostanie sam, z instynktu stadnego może w panice rzucić się przez jezdnię za resztą.

Koń na drodze: przepisy w Polsce

Jeździec jest w Prawie o ruchu drogowym kierującym (art. 2 pkt 20), a do jazdy wierzchem stosuje się odpowiednio przepisy o ruchu pojazdów (art. 35 ust. 2), w tym ruch prawostronny (art. 16 ust. 1). Jedziesz drogą przeznaczoną do pędzenia zwierząt, a gdy jej nie ma, poboczem; dopiero gdy nie ma pobocza, jezdnią (art. 35 ust. 1). PZJ dodaje, żeby nie korzystać z dróg dla pieszych ani dla rowerzystów.

Art. 36 ust. 1 zabrania jazdy wierzchem: bez uzdy, obok innego uczestnika ruchu na jezdni, po drogach oznaczonych numerem drogi międzynarodowej, po drogach z zakazem ruchu pojazdów zaprzęgowych, po drodze o twardej nawierzchni w okresie niedostatecznej widoczności oraz po drodze o twardej nawierzchni osobie poniżej 17 lat. Niedostateczna widoczność to według art. 2 pkt 25 czas od zmierzchu do świtu, a w dzień także warunki zmniejszonej przejrzystości powietrza, na przykład mgła.

Jeździec może prowadzić luzem tylko jednego konia, po swojej prawej stronie (art. 36 ust. 2). Zakaz jazdy w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu obejmuje jeźdźca tak samo jak kierowcę (art. 45 ust. 1 pkt 1).

Co zrobić, gdy koń się spłoszy w terenie?

Koń jest z natury płochliwy: na nagły bodziec odpowiada ucieczką, a gdy nie może uciec, odruchową obroną. Dlatego w terenie patrzysz daleko przed siebie i zawczasu przechodzisz do stępa, gdy widzisz rowerzystę, pieszych albo bawiące się dzieci.

Wykaz pytań PZJ wymienia błędy, które w takiej chwili kończą się wypadkiem: stopa wsunięta głęboko w strzemię, zadarte pięty, usztywnione ciało i szarpanie wodzami konia, który wspina się na tylne nogi. Siedź więc elastycznie, z piętą w dół, a konia stającego dęba nie ściągaj wodzami. Usztywnione ciało przy upadku częściej kończy się złamaniem.

Gdy ktoś spadnie i nie może sam wstać, nie stawiasz go na nogi i nie sadzasz z powrotem na konia, bo upadek mógł spowodować groźne urazy. Czekasz, aż poszkodowany sam zacznie się podnosić, a gdy trzeba, wzywasz pomoc telefonem.

Jazda konna po lesie: gdzie wolno?

Jazda konna w lesie jest dozwolona tylko drogami leśnymi wyznaczonymi przez nadleśniczego (art. 29 ust. 1a ustawy o lasach). Zanim pojedziesz nową trasą, sprawdzasz w nadleśnictwie albo w stajni, które drogi są wyznaczone do jazdy konnej.

Do części lasu nie wolno wchodzić w ogóle. Stały zakaz wstępu obejmuje między innymi uprawy leśne do 4 m wysokości, ostoje zwierząt i źródliska rzek, a nadleśniczy wprowadza zakaz okresowy na przykład przy dużym zagrożeniu pożarowym albo przy pozyskiwaniu drewna (art. 26 ust. 2 i 3). Właściciel lasu prywatnego może zakazać wstępu, stawiając tablicę (art. 28).

W lesie obowiązują też zakazy z art. 30 ust. 1, między innymi niszczenia roślin, płoszenia dzikich zwierząt, puszczania psów luzem i hałasowania. Rajd albo inna impreza sportowa w lesie wymaga zgody właściciela lasu (art. 29 ust. 4).