Kolka u konia: objawy, co robić, przyczyny i zapobieganie

Co to jest kolka u konia

Kolka to ból brzucha u konia, a nie jedna konkretna choroba. Dawniej nazywano ją morzyskiem. Może ją wywołać wiele różnych problemów w przewodzie pokarmowym: od gazów i skurczów jelit po zatkanie albo skręt jelita.

Według British Horse Society kolka jest najczęstszym nagłym przypadkiem i najczęstszą przyczyną śmierci koni na świecie. Materiały PZJ podkreślają, że zbyt późno rozpoczęte leczenie często kończy się śmiercią konia. Dlatego przy każdym podejrzeniu kolki od razu dzwonisz do lekarza weterynarii.

Kolka u konia: objawy, po których ją rozpoznasz

Koń z kolką zachowuje się niespokojnie: grzebie przednią nogą, ogląda się na boki brzucha, kładzie się i wstaje, tarza się albo kopie tylnymi nogami w brzuch. Rzadko widać wszystkie objawy naraz, więc wystarczy kilka z nich, żeby zareagować. Wczesne sygnały są subtelne: koń je mniej, oddaje mniej odchodów, jest osowiały i nie interesuje się otoczeniem.

Zdrowy dorosły koń ma w spoczynku tętno 28-40 uderzeń na minutę. Penn State Extension uznaje tętno powyżej 50 uderzeń na minutę, tarzanie się, rzucanie się oraz blade albo przekrwione dziąsła za objawy ciężkiej kolki. Zdrowe dziąsła mają kolor łososiowo różowy.

Kolka u konia: co robić, zanim przyjedzie lekarz weterynarii

Najpierw dzwonisz do lekarza weterynarii, a potem zabierasz koniowi całą paszę i siano. Do przyjazdu lekarza sprawdzasz tętno i oddechy, patrzysz, czy koń pije wodę, oddaje mocz i odchody. Te informacje pomogą lekarzowi ocenić, jak poważna jest kolka.

Jeśli koń jest spokojny na tyle, że da się go prowadzić, wyprowadzasz go z boksu i oprowadzasz stępem przez krótki czas. Nie kłusujesz i nie męczysz konia wielogodzinnym chodzeniem. Materiały PZJ radzą też okryć konia derką i masować mu brzuch oraz słabizny wiechciem ze słomy.

Przygotuj się na to, że koń może wymagać operacji w klinice. Materiały PZJ zalecają, żeby już wtedy pomyśleć o środku transportu. Lekarzowi przekaż też, kiedy koń był ostatnio odrobaczany i miał przeglądane zęby oraz czy niedawno zmieniono mu paszę.

Czego nie robić przy kolce

Nie podajesz koniowi żadnej paszy ani leków na własną rękę. Penn State Extension przestrzega, że lek podany bez zgody lekarza może ukryć objawy i utrudnić badanie. O każdym leku decyduje lekarz weterynarii, także przez telefon.

Ruch ma być łagodny i tylko wtedy, gdy koniowi wyraźnie pomaga. Nie prowadzisz konia godzinami. W sprawie tarzania źródła się różnią: Penn State Extension radzi oprowadzać konia, żeby się nie tarzał, a British Horse Society pisze, że samo położenie się lub tarzanie nie pogarsza kolki. Zgodne są co do bezpieczeństwa: koń z silnym bólem bywa nieprzewidywalny, więc nie wchodzisz sam do boksu z koniem, który się rzuca.

Rodzaje i przyczyny kolki w prostych słowach

British Horse Society wymienia sześć głównych rodzajów kolki. Kolka spazmatyczna to nawracające bolesne skurcze jelit. Kolka gazowa, czyli wzdęciowa, powstaje, gdy w jelitach zbiera się za dużo gazu. Kolka zaparciowa to zatkanie przewodu pokarmowego, a kolka piaskowa to nagromadzenie piasku, który drażni jelita.

Przy przemieszczeniu część jelita zmienia położenie w brzuchu i może je zatkać. Najgroźniejsze jest zadzierzgnięcie jelita, gdy zostaje odcięty dopływ krwi: zwykle kończy się operacją albo eutanazją. Jaki to rodzaj kolki, ocenia wyłącznie lekarz weterynarii.

Do przyczyn kolki Merck Veterinary Manual zalicza gazy i płyn rozciągające jelita, przemieszczenie lub skręt jelita, zapalenie i wrzody, a także zatkanie paszą, piaskiem, pasożytami albo kamieniami jelitowymi. Kolkę może też wywołać spleśniałe siano. Ryzyko rośnie z wiekiem oraz po niedawnej zmianie paszy lub sposobu utrzymania konia.

Jak zapobiegać kolce u konia

Zapobieganie zaczyna się od paszy i wody. Paszę zmieniasz stopniowo, przez kilka dni: starej ubywa, nowej przybywa. Sprawdzasz jakość siana i owsa, nie podajesz pleśni, dbasz o czyste żłoby i poidła oraz o stały dostęp do wody. Dawkę paszy dobierasz indywidualnie do konkretnego konia.

Koń potrzebuje regularnego ruchu, a po karmieniu co najmniej godziny spokoju przed pracą. Według wykazu PZJ konie odrobacza się co najmniej dwa razy w roku: pastwiskowe 4 razy, a trzymane tylko w stajni 2 razy w roku. O schemacie i preparacie decyduje lekarz weterynarii.

Regularnie kontrolujesz zęby: Merck Veterinary Manual wymienia opiekę stomatologiczną wśród sposobów zapobiegania kolce. Na piaszczystym terenie nie karmisz konia z ziemi, żeby nie zjadał piasku, a z pastwiska regularnie usuwasz odchody.